Wąż – najstarszy strażnik świata. Wężowe opowieści, cz. 1

Witajcie, Kochani! 🌿 Dawno mnie tu nie było, ale Żeńska Komórka cały ten czas stała na swojej łące, wśród ziół i kwiatów, i czekała, aż znów uchylę jej drzwi. Usiądźcie wygodnie w bujanym fotelu na werandzie, nalejcie sobie ciepłej herbatki – wracam z opowieściami, które od dawna nosiłam w sercu. Bardzo się cieszę, że jesteście. 💚

Wpis powstał na podstawie pracy dr. Henryka Perlsa „Wąż w wierzeniach ludu polskiego” (Lwów 1937). Opisuje dawne wierzenia, mity i obrzędy, a nie wiedzę przyrodniczą ani medyczną. Wszystko opowiadam własnymi słowami.

Od bardzo dawna chodził za mną ten temat. Wąż. Istota, która budzi lęk i zachwyt jednocześnie. Pojawia się nagle, jakby wyrastał spod ziemi, i równie nagle znika w jej szczelinach. Zrzuca skórę i wychodzi z niej odnowiony. Patrzy tak, że trudno odwrócić wzrok. Nic dziwnego, że ludzie od zarania dziejów widzieli w nim kogoś więcej niż zwykłe zwierzę.

Zapraszam Was w podróż przez wężowe opowieści. To pierwsza część cyklu – zaczynamy od początków, od najdawniejszych ludów, a w kolejnych wpisach dojdziemy do naszych, polskich wierzeń: węża domowego, króla węży ze złotą koroną, wężowych zaklęć i ziół. 🐍✨

Noworoczny gość

Zanim jednak wyruszymy w daleką drogę przez wieki, opowiem Wam, skąd we mnie ten wąż. 🌙

Był pierwszy dzień stycznia 2023 roku. Nowy Rok – świat jeszcze zaspany po nocnych fajerwerkach, w powietrzu zapach zimy i obietnic. I właśnie wtedy, w moim domu, na progu nowego czasu, pojawił się on. Mały zaskroniec. W samym środku zimy, kiedy jego bracia i siostry śpią głęboko w ziemi, pod korzeniami i kamieniami. Pewnie ciepło domu zbudziło go za wcześnie i powędrował szukać wiosny, której jeszcze nie było.

Mały zaskroniec na jasnym dnie wiaderka – noworoczny gość

Malutki, ciemny jak mokra ziemia po deszczu, z dwiema złotymi plamkami za głową. Zaskrońce mają tam żółte półksiężyce, a ja patrzyłam na nie i widziałam koronę. Tę samą, o której lud opowiadał, że nosi ją wężowy król.

Zaskroniec zwinięty w supeł, ze złotymi plamkami za głową

Ostrożnie przeniosłam go do wiaderka. I wtedy stało się coś dziwnego. Spojrzałam w dół, a jasne dno zamieniło się w księżyc w pełni. Na srebrnej tarczy leżał on – zwinięty jak znak zapisany starym, zapomnianym pismem.

Jasne dno wiaderka jak księżyc w pełni, a na nim mały wąż
Cień i jasny sierp jak półksiężyc, zaskroniec wije się w esy

Wił się powoli. Układał się w esy, w pętle, w znak nieskończoności. Jakby chciał mi coś napisać, a ja nie umiałam jeszcze tego przeczytać. Dziś myślę, że to była zapowiedź. Zaproszenie do tej właśnie opowieści.

Zaskroniec ułożony w wielką literę S
Zaskroniec zwinięty w znak nieskończoności, głowa w środku pętli

Nasi przodkowie powiedzieliby bez wahania: to wąż domowy. Opiekun progu i ogniska, duch, który przychodzi z ziemi, żeby czuwać nad domem. A jeśli zjawia się w Nowy Rok – tym bardziej trzeba go przyjąć z szacunkiem. Tak też zrobiłam. Mój noworoczny gość trafił w bezpieczne, naturalne miejsce, gdzie mógł spokojnie dośnić swoją zimę. Mnie został po nim obraz, który noszę w sobie do dziś. I może właśnie wtedy, bez słów, zaczęła się ta opowieść. 🐍💚

Zwierzę, które pamięta początek

Dawni ludzie czcili zwierzęta. Ślady tego kultu znajdujemy w wykopaliskach z czasów bardzo zamierzchłych, a jego echa przetrwały do dziś w przesądach i powiedzonkach. Bogowie egipscy mieli zwierzęce głowy, greckim bóstwom towarzyszyły sowy i konie. A spośród wszystkich zwierząt jedno szczególnie przykuwało uwagę i budziło nabożny lęk – właśnie wąż.

Wąż potrafi upodobnić się barwą do otoczenia, więc zauważa się go dopiero, gdy stoi się tuż obok. Wierzono, że jego wzrok ma moc „magnetyzującą”. Przychodził z ziemi i do niej wracał, dlatego uznawano go za posłańca z podziemi, opiekuna zmarłych i ducha przodków. Zrzucając skórę, odmładzał się – i stał się symbolem odrodzenia, wiecznie odnawiającej się przyrody. Grecy nazywali zrzuconą wężową skórę tym samym słowem, co starość. Wąż zostawiał więc starość za sobą.

Egipt – wąż na koronie faraona

W Egipcie kobra zdobiła koronę faraonów i strzegła władców. Według mitu bogini Izyda ulepiła węża, a Kleopatra – jak głosi opowieść – odeszła z tego świata przez ukąszenie żmii. Wąż był tu przede wszystkim istotą boską, czczoną i otoczoną szacunkiem, bliską słońcu i podziemiom. Tu narodził się też obraz węża połykającego własny ogon – koła bez początku i końca, symbolu wieczności.

Indie – wąż mędrzec i strażnik skarbów

To w Indiach kult węża był najbogatszy. Wąż bywał tu złośliwy, ale przeważał jego dobroczynny charakter. Był mądry i dzielił się wiedzą. Odkrywał przed bohaterami źródła wody życia, lecznicze zioła i ukryte skarby. Podziemne królestwo węży było pełne bogactw – w dawnym języku to samo słowo mogło znaczyć „pełny skarbów” i „pełny węży”.

Węża otaczano tam czcią: budowano mu domki i gniazda pod drzewami, modlono się do niego. Jego ukąszenie uznawano za karę za jakąś ukrytą winę. W Chinach także cieszył się wielkim poważaniem – w chińskich baśniach wąż jest zwykle przyjacielem człowieka. Pięknie pokazuje to hinduska bajka o osieroconej dziewczynie, którą bratowe wysłały do lasu po drewno bez sznurka. Gdy płakała, przypełzł wąż i sam zaproponował, by użyła go jako sznurka. 💚

Kreta – bogini z wężami w dłoniach

W pałacu w Knossos, sprzed niemal czterech tysięcy lat, odnaleziono figurki wielkiej bogini, władczyni sił przyrody, która trzyma węże w dłoniach. Na Krecie odkryto także gliniane figurki przedstawiające taniec z wężami oraz płaskorzeźbę dwóch węży wspinających się do naczynia z napojem. To prawdopodobnie dusze zmarłych, które przyszły skosztować złożonej im ofiary. W Mykenach pojawia się obraz sklepienia niebieskiego, które spoczywa na głowie i ogonie węża.

Grecja i Rzym – wąż, ziemia i płodność

Etruskowie zdobili wężami wazy, a na ich grobowcach pojawiał się wąż-gryf. Grecy zaś widzieli w wężu przede wszystkim dziecko Matki Ziemi. Ziemia – Gaja – była matką węży i chroniła je przed ludźmi. Wąż symbolizował jej życiodajną siłę i płodność. Bogini Demeter, opiekunce urodzaju, poświęcony był wąż. Podczas wiosennych obrzędów ku jej czci składano ofiary z pieczywa w kształcie węży, a resztki mieszano potem z ziarnem na zasiew, by plon był obfity. Kapłanki Dionizosa owijały sobie węże wokół ramion. 🌾

Od węża wywodziły swój ród całe miasta. Ateńczycy uważali za praprzodka węża Kekropsa, a założyciel Teb Kadmos i jego żona Harmonia byli przedstawiani jako para boskich węży. Starożytni chętnie opowiadali, że wielcy ludzie – jak Aleksander Wielki czy cesarz Oktawian August – mieli boskiego ojca w postaci węża. Takie pochodzenie było powodem do dumy.

W Rzymie wąż był geniuszem domu i rodu – opiekunem ogniska, łoża małżeńskiego i dobrobytu. Wierzono, że nie ma miejsca bez swojego ducha, a ten najczęściej ukazuje się pod postacią węża. W gaju bogini Junony żył wąż, któremu wiosną dziewczęta zanosiły dary. Jeżeli je przyjął, uznawano to za dobry znak: rolnicy wołali wtedy z radością, że rok będzie urodzajny.

Wąż uzdrowiciel i wąż jasnowidz

Skoro wąż mieszka w ziemi, to zna wszystkie rosnące w niej zioła i wie, które z nich leczą. Dlatego stał się boskim lekarzem. Pod jego postacią czczono Asklepiosa, greckiego boga medycyny – do dziś laska z owiniętym wężem jest symbolem lekarzy. W jego świątyni w Epidauros żył żółtawy wąż, otoczony czcią jak samo bóstwo. Gdy w roku 291 przed Chrystusem Rzym nawiedziła zaraza, sprowadzono tam kult Asklepiosa. Owidiusz opisuje, że bóg przybył jako wielki wąż ze złotym grzebieniem i zapowiedział się potrójnym sykiem. Ludzie wołali wtedy: deus est! deus est! – to bóg!

Ziemia kryje też całą wiedzę o przeszłości i przyszłości. Wąż, jej wysłannik, był więc jasnowidzem. W Delfach strzegł wyroczni wąż Pyton, zanim przejął ją Apollo. Wieszczowi Melampusowi węże wylizały uszy, a on od tej chwili rozumiał mowę ptaków. Wierzono, że para węży może wychować wieszczka.

Wąż dusza i wąż strażnik

Greckie bóstwa podziemne często otaczały węże – Persefona miała je wplecione we włosy. Wąż bywał też samą duszą zmarłego. W „Eneidzie” podczas stypy, którą Eneasz wyprawił dla swego ojca, na grobie pojawił się wąż i skosztował ofiarnych potraw. O filozofie Plotynie opowiadano, że gdy umarł, spod jego łoża wypełzła żmija i schowała się w ścianie – wierzono, że to jego dusza. Wąż strzegł też ciał wielkich ludzi przed drapieżnymi ptakami.

Ta sama siła miała jednak drugą twarz. Wąż, który niespodzianie wpełzł do domu albo świątyni, mógł zwiastować nieszczęście. Rzymianie wierzyli, że para węży w domu oznacza gospodarza i gospodynię, więc gdy dwa węże rozpełzły się w dwie strony, wróżyło to rozłąkę małżonków. Opowiadano też, że gdy niemowlę Roscius spało w kołysce, niania ujrzała węża owiniętego wokół dziecka. Wróżbici orzekli, że chłopiec zdobędzie wielką sławę – i tak się stało. Wąż pojawiający się przy dziecku to częsty motyw: zapowiedź niezwykłego losu.

Wąż mógł być także stróżem sumienia. Greckie Erynie, boginie zemsty, ścigały zbrodniarzy i często ukazywano je z wężami. Pliniusz zapisał, że węża, który skrzywdził człowieka, ziemia nie przyjmuje z powrotem – musi tułać się pod gołym niebem, odrzucony przez własne dzieci. Ten wątek odnajdziemy później u naszego ludu.

Z kolei z Arabii pochodzi stara opowieść, powtarzana przez Herodota, że małe żmije przychodzą na świat kosztem życia swojej matki. To oczywiście mylna obserwacja, ale nasz lud znał ją także. Tłumaczył sobie, że Bóg tak urządził świat celowo, żeby węży nie było zbyt wiele.

Ciekawostka: Rzymianie wierzyli, że skóra węża przewiązana wokół brzemiennej kobiety ułatwia poród, a owinięta wokół drzewa owocowego sprawia, że znów zacznie rodzić. Głowa węża zakopana pod progiem miała przynosić domowi szczęście.

Wczesne chrześcijaństwo

Kult węża był tak głęboko zakorzeniony, że przetrwał nawet koniec starożytności. Istniała sekta Ofitów, którzy czcili oswojonego węża jako przedstawiciela wielkiego, niebiańskiego króla. Owijał się on wokół sakramentalnego chleba. W roku 1001 arcybiskup Arnulf sprowadził z Konstantynopola do Mediolanu brązowego węża. Jedni mówili, że to wąż Asklepiosa, inni, że wąż miedziany Mojżesza, a jeszcze inni widzieli w nim Chrystusa. Matki przynosiły do niego chore dzieci. Z czasem jednak w legendach chrześcijańskich wąż coraz częściej przedstawiał pierwiastek zła – kusiciela z raju.

Germanie i Skandynawia

Longobardowie we Włoszech czcili złotego węża. Sasi nosili wizerunki węża albo smoka na wojennych chorągwiach. W Skandynawii wąż łączył się z Odynem – bogiem, który chętnie przemieniał się w węża. Ofnir i Svafnir to zarazem imiona węży i przydomki Odyna. W sagach smoki i węże odznaczały się wielką mądrością. Saxo Gramatyk zapisał, że zjedzenie węża dawało mądrość, siłę i zrozumienie mowy ptaków.

Bałtowie – węże przy stole

U naszych sąsiadów – Litwinów, Prusów i Łotyszy – kult węża przetrwał długie wieki, nawet po przyjęciu chrześcijaństwa. Kronikarze opisywali, że na Litwie i Żmudzi trzymano węże w domach, pod piecem albo w kącie izby, gdzie stał stół. W pewnych porach roku kapłan zapraszał je modlitwą do stołu. Węże wychodziły po białym płótnie, siadały na stole i kosztowały potraw. Gdy odeszły, ludzie z radością jedli to, co węże pobłogosławiły, i ufali, że cały rok im się poszczęści. Jeśli jednak węże nie skosztowały jedzenia, bano się nieszczęścia. 🍽️

Węże były tam tak oswojone, że jadły z jednej miski z dziećmi. Litewskie słowo gyvatė oznacza węża, a zarazem dobytek – mienie wieśniaka. Mówiono, że każdy dom ma swojego węża, a gdy dom ma upaść, wąż wychodzi spod podłogi. Opiekowało się nim bóstwo Trimpos – młodzieniec w wieńcu z kłosów, bóg źródeł, rzek, deszczu i zasiewów. Poświęcony mu wąż mieszkał w naczyniu wśród kłosów i był karmiony mlekiem. Litwin, który spotkał węża w drodze, czuł się pod opieką bóstwa.

Ślady tego kultu przetrwały w języku. Suchą wiosnę Litwini nazywali „suchym Jurgisem”, mokrą – „mokrym Jurgisem”, a gdy wiosna się spóźniała, wołali: „Kochany Jurgusiu, gdzie jesteś?”. Jurgis to Jerzy – a święty Jerzy, 23 kwietnia, w walce ze smokiem uosabia zmaganie budzącej się przyrody z ciemną zimą. 🌱

Na Żmudzi mówiono o kimś rozgniewanym, że „syczy jak wąż bez koziego mleka”. Drugie przysłowie brzmiało: „zapal świecę wężową, a zbiorą się węże”. Wierzono bowiem, że z tłuszczu starego węża można ulać świecę. Gdy ktoś znalazł się w kłopocie, wystarczyło ją zapalić, a węże z całej Litwy, z królem na czele, przybywały mu na pomoc. 🕯️ O wężu Litwin nie mówił, że „zdycha” – nazywał go przyjacielem domowym.

U Prusów kobiety zanosiły mleko wężom mieszkającym w dziuplach świętych drzew, prosząc o siłę dla swoich mężów. Na Litwie spotyka się też pieczęcie herbowe z XV–XVII wieku z wizerunkiem węży.

Finowie

Węże pojawiają się także w fińskiej „Kalewali”. Bohater Lemminkäinen musi pokonać wężowy płot, a przed bramą upragnionego celu czeka na niego wąż, którego usuwa zaklęciem. Finowie znali niezliczone zamawiania przeciw ukąszeniu – w późniejszych wiekach już chrześcijańskie, z udziałem Matki Boskiej, św. Piotra i św. Pawła.

Słowianie – wąż domowy

I tak dochodzimy do nas. U Słowian wąż był przede wszystkim duchem opiekuńczym przodka, który czuwa nad życiem i dobrobytem rodziny. Nazywano go didko, did, dziad, diduch, dziadek domowy – czyli przodek rodu. Polskie nazwy to domowe bożęta. Mieszkał za piecem, pod progiem, na podwórzu, w chlewie. Chronił gospodarstwo, kochał dzieci i troskliwie pilnował domu w czasie żniw, gdy wszyscy byli w polu. Często hodowano parę węży – samca i samicę, gospodarza i gospodynię.

Mam dla Was jeszcze jedną czeską opowieść: pewna kobieta znalazła w lesie białego węża. Z radością przyniosła go do domu i oznajmiła mężowi, że znalazła szczęście. Umieścili go za piecem, karmili najlepszymi potrawami – i rzeczywiście zaczęło im się wieść. 🤍

O wężu domowym napiszę Wam szerzej w następnej części cyklu.

Średniowiecze i brat Mikołaj z Polski

W średniowieczu wąż trafił do ksiąg lekarskich. Uczeni zalecali go niemal na wszystkie choroby, a z ich receptur wiedza ta przeszła do ludu. Ciekawy jest przekaz z naszej historii: w roku 1278 dominikanin brat Mikołaj z Polski, słynny lekarz, nauczał, że jedzenie węży pomaga na wszelkie dolegliwości. Kronikarz zapisał, że ludzie chwytali wtedy węże gołymi rękami „w imię brata Mikołaja”. Brat Mikołaj miał nawet polecić księciu Leszkowi Czarnemu i jego żonie Gryfinie, by jadali węże, co miało im dać upragnione potomstwo. W jego pismach wąż jest uniwersalnym lekarstwem – miał zachowywać młodość, piękną cerę i chronić przed siwizną.

Znano też ziele zwane smoczym, które miało chronić przed ukąszeniem, a Karol Wielki zalecał jego uprawę. Pojawiały się „języki i korony żmijowe” – w rzeczywistości były to zwykle różki innych zwierząt. A obok tej uczonej medycyny rozwijały się kazania i legendy, w których wąż stawał się coraz częściej kusicielem i wcieleniem zła.

Dwie twarze węża

I to jest chyba w wężu najpiękniejsze. Od zawsze ma dwie twarze. Jest strażnikiem i zagrożeniem, lekarzem i trucizną, duszą przodka i zwiastunem nieszczęścia. Jest ziemią i słońcem, życiem i śmiercią, początkiem i końcem. Jak ten wąż, który połyka własny ogon. 🐍

W następnej części zajrzymy pod nasz próg i za nasz piec, gdzie mieszkał wąż domowy.

Pamiętajcie: opisuję dawne wierzenia i obrzędy, nie przepisy ani porady. Wszystkie węże żyjące w Polsce są pod ochroną – nie wolno ich chwytać, krzywdzić ani zabijać. Jeśli spotkasz węża, po prostu daj mu odejść. 💚

Magdalena


Źródło: dr Henryk Perls, Wąż w wierzeniach ludu polskiego, Lwów 1937, Nakładem Drukarni Naukowej (zdigitalizowane w Repozytorium Cyfrowym Instytutów Naukowych, rcin.org.pl).

Dąb – Rzecz w Polsce, pospolita.

Oko Jagiełły

Dziś dzień świąteczny, Narodowe Święto Niepodległości. Moje myśli nieustannie kierują się w stronę lasu. Nie zważam więc na Czas i lecę w las 🙂 W tym roku miałam szczęście i spotkałam na swej drodze kilku takich polskich władców borów.

Przez oko Dębu Jagiełły patrzę na te dwa Nagie Dęby 🙂 i przypominam sobie jak pieruńsko kojąco wpływa na mnie pobyt w dębowym gaju, od razu ładują się wewnętrzne akumulatory.

W dąbrowie spędzić dzień dobry, spotkać dobrych braci od ochrony, obrony.

Gdy człowiek jest roz(s)trojony, gdy myśli, ciało i oddech są niezjednoczone, energia napędowa rozdziela się na trzy, co powoduje, że żadna z tych trzech części nie dostaje pełnej mocy. Gaj daje ochronny cień. Przytula, otula, pozwala odetchnąć, ochłonąć. W jego cieniu można uporządkować szaleństwo, schłodzić głowę. Następuje połączenie oddechu, ruchu ciała, myśli. Człowiek jednoczy się w sobie i taka skoncentrowana energia zasila, dodając napędu. Osoba zharmonizowana dostaje pełną moc.

W cieniu widać wyraźniej, nie razi, wszystko jest stonowane, w swej wyrazistości – uwypuklone. W cieniu każdy dźwięk jest wyraźniejszy.

Co tworzy muzykę, dżwięk czy pauza?

Miara sztuki czy sztuka miary?

Co ważniejsze, podróż czy przystanek?

Na przystanku można przyjrzeć się podróży. Po prostu przez chwilę trwać, nie gnać. Trwanie w czasie to czas życia.

Czy umyka?

Czy go gonię?

Czy się z nim ścigam?

Czy go wyprzedzam?

Czy tęsknię za odliczonym?

Bądź – mówi Dąb. Weź w dyby swój byt.

„Człowiek jest tylko sumą oddechów” cytując Sidney’a Polaka. Jaki jest mój oddech? Płytki, powierzchowny, zachłanny? Czy głęboki i sycący?

Spokój bijący od dębów wpływa na ciepło myśli. Przebywając w dębowych gajach, doświadczyć można spektakularnych widoków, prawdziwych świetlnych spektakli.

Dąb to święte drzewo burzy i grzmotu, siły, długowieczności i nieśmiertelności. Na obszarze słowiańskim związany z bogiem piorunów – Perkunem. Rzym dawny, największe zasługi obywatelskie wieńczył liściem dębowym. Staroitalskim opiekunem czasu był Janus, traktowany na równi z Jowiszem. Z szumu dębowych liści, w Dodonie – najstarszej wyroczni greckiej, kapłani odczytywali wolę Zeusa. Złote Runo wisiało na dębie. Okręt Argonautów – Argo, posiadał belkę wyciętą z dębów dodońskich, dzięki czemu okręt mógł mówić i posiadał dar wieszczenia.

Zygmunt Gloger w „Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej” pisze: „Słowianie czcili starożytne dęby od wieków. W jednej starej kolędzie podkarpackiej mowa jest o stworzeniu świata, kiedy nie było nieba ni ziemi, tylko morze sine, a pośród morza stały dwa dęby.”

W wierzeniach ludowych żołędzie odpędzały pioruny dlatego kładło się je na parapetach. Noszone przy sobie, jako np. bransoletka, ochraniały przed piorunem i zapewniały dobrobyt.

Żołędzie to owoce dębu. Zawierają ok. 50% skrobi, 6% białka i 30% tłuszczów. Są bogate w potas, magnez, witaminę PP i kwasy fenolowe. Przed spożyciem należy poddać je odgoryczeniu. Można je jeść ugotowane, przygotować z nich mąkę, kawę. Dawniej kawę żołędziową polecano rekonwalescentom i osobom z anemią jako bardzo pożywną.

Liście dębu są znakomitym dodatkiem przy kiszeniu ogórków oraz pieczeniu chleba.

Kora dębu ma działanie ściągające i od dawna stosuje się ją w ziołolecznictwie, np. do płukania gardła.

Dobrym ćwiczeniem na zwiększenie pojemności płuc jest zabawa językowa, którą pamiętam z dzieciństwa. Należy wziąć wdech i na jednym wydechu, jak najszybciej i w kółko powtarzać: ząb zupa zębowa, dąb zupa dębowa. Powodzenia 🙂

by Magdalena 🙂

Rzecz O Ulach

Wpis powstał na podstawie książki Ireny Gumowskiej „Pszczoły i ludzie”, artykułu z Leksykonu Teatru NN i moich starych notatek. Opisuje historię, wierzenia i medycynę ludową, a nie aktualną wiedzę medyczną. Miodu nie podaje się dzieciom poniżej 1. roku życia, a produkty pszczele mogą uczulać.

Łacińska nazwa pszczoły miodnej to Apis mellifica. Egipcjanie wierzyli, że pierwsza pszczoła wyleciała z rogów świętego byka Apisa, i dlatego to Egipt uchodzi w Europie za kolebkę pszczelarstwa. W Indiach pszczołę łączono z Wisznu, a Krysznę przedstawiano z pszczołą na głowie. Biblijna kraina „mlekiem i miodem płynąca” to Kanaan. W X wieku Ibrahim ibn Jakub tak samo opisał ziemie słowiańskie. Miód jadali bohaterowie Homera, dostawał go Zeus, cenił go Hipokrates, a greccy atleci jedli go przed igrzyskami.

Starożytni dobrze znali konserwujące właściwości miodu. W miodzie przechowywano ciało Aleksandra Wielkiego. Według Herodota żołnierze w ten sam sposób przewieźli do ojczyzny ciało swojego wodza. Miodem balsamowali zmarłych także Grecy i ludy Afryki. Wierzono też, że miód pomoże ukąszonemu przez żmiję albo pogryzionemu przez wściekłe zwierzę, a jad pszczół miał uodparniać na jad węży. W wielu częściach Afryki pszczoły do dziś są zwierzętami totemicznymi, w Australii bywają uznawane za święte, a ich hodowla od wieków była ważna w Chinach i w obu Amerykach, zwłaszcza u Azteków.

Ze Skandynawii pochodzi podobno „miodowy miesiąc”: wesela trwały tam cały miesiąc i pito na nich miód pitny.

Ludzie zabierają pszczołom miód od tysięcy lat. Sceny wybierania miodu z dziupli zachowały się na hiszpańskich malowidłach naskalnych, m.in. w Grocie Pajęczej koło Walencji. W Danii w dębowej trumnie z epoki brązu znaleziono naczynie z winem żurawinowym słodzonym miodem. Egipski papirus Ebersa sprzed ponad 3500 lat wspomina leczenie ran miodem, a w grobowcach faraonów odkryto naczynia z miodem i malowidła przedstawiające hodowlę pszczół. Pod Neapolem wykopano szczelnie zamknięte wazy z miodem sprzed ok. 2500 lat. Podobno wciąż nadawał się do jedzenia.

Najpierw podbierano miód dzikim pszczołom. Potem rozwinęło się bartnictwo, czyli hodowla w barciach, dziuplach wydrążonych w drzewach. Najpóźniej pojawiło się pasiecznictwo, w którym ule stoją zebrane w jednym miejscu.

Na naszych ziemiach wosk wykorzystywano już w epoce brązu do odlewania metali. Priskos, poseł do Attyli, zapisał, że zamiast wina podano mu napój zwany medos. To jedno z najstarszych zapisanych słów słowiańskich. Średniowieczni kronikarze pisali o ziemiach słowiańskich jako o krainie miodem płynącej, a miód był towarem eksportowym. Pszczoły traktowano niemal jak członków rodziny. Nazywano je „złotymi muszkami” i „bożymi robaczkami”, a o martwej pszczole mówiono, że umarła, a nie że zdechła. Zabicie pszczoły uważano za grzech, dlatego siarkowanie rodzin pszczelich zlecano często osobom spoza miejscowej społeczności.

Wierzono, że pszczoła narodziła się z ran świętych, a nawet samego Jezusa. Pasieka powinna stać blisko kościoła, w zasięgu dzwonu, a dzwonki miały przywabiać roje. Ucieczka roju zapowiadała ucieczkę szczęścia, a złoto zakopane pod ulem miało przynieść dobry zysk. Opowiadano też o rojnicy, stworzeniu podobnym do żmii, które miało „rodzić” roje. Karmiono ją bułką w słodkim mleku, bo „kto ma rojnicę, temu się pszczoły bardzo darzą”.

Bywało, że kary sądowe płacono miodem, a pokutę woskiem na kościelne świece. Już w VIII wieku Słowianie składali daniny z wosku. Kronikarze, od biografa św. Ottona po Galla Anonima, opisywali Pomorze i Polskę jako krainy obfitujące w miód. We wczesnym średniowieczu miód podbierano jednak rabunkowo, bez troski o roje.

Rozkwit bartnictwa przypadł na średniowiecze. Bartnicy mieli nawet własne słownictwo, a ślad po nich został w nazwach miejscowości: Bartodzieje, Barcie, Bartniki. Barcie „dziano”, czyli drążono specjalnym dłutem, wysoko w grubych pniach sosen i dębów, zwykle od strony osłoniętej od wiatru. Każdy bartnik znaczył swoje drzewa własnym znakiem.

Największym rywalem bartnika był niedźwiedź, dawny „miodojad”, odporny na pszczele żądła. Przed barcią wieszano ciężką kłodę, która odbijała go przy każdej próbie, albo otaczano drzewo pomostem najeżonym kołkami.

Bartnik oddawał właścicielowi lasu połowę, a czasem i trzy czwarte miodu. Podstawową jednostką był bór, czyli około 60 drzew bartnych rozrzuconych po lesie. Bór można było odziedziczyć albo sprzedać. Prawo bartne było bardzo surowe: złodziejowi miodu groziła nawet szubienica. Sądy bartne obradowały jesienią. Ciekawe, że w umowach bartnych występowali razem mąż i żona, a córki dziedziczyły na równi z synami.

Wojny w XVII wieku, wycinka najstarszych drzew i wysokie podatki sprawiły, że bartnictwo powoli ustępowało pasiekom. W XIX wieku zaczęto go wręcz zakazywać, żeby chronić lasy.

Słowa ul (pierwotnie każde wydrążenie) i pasieka (miejsce wyrąbane w lesie) są słowiańskie. Eva Crane, wybitna badaczka pszczół, miała podobno powiedzieć, że kto chce znać najnowsze osiągnięcia nauki o pszczołach, powinien znać polski.

Pszczelarze często mówią, że rozumieją się ze swoimi pszczołami, trzeba je tylko polubić. Pszczoły porozumiewają się tańcem i dźwiękiem, a uważny pszczelarz rozpozna, kiedy rodzina jest zaniepokojona albo szykuje się do wyrojenia.

Bez pszczół wiele roślin nie wydałoby owoców. Jabłonie przywiezione do Australii kwitły, ale zaczęły owocować dopiero wtedy, gdy sprowadzono tam pszczoły. Już w starożytności wożono ule tam, gdzie kwitło najwięcej roślin: Egipcjanie Nilem, Grecy po morzu. We Włoszech do dziś przenosi się je latem w góry.

Poniżej przytaczam za Ireną Gumowską dawne obserwacje i przekonania:

Miód, pyłek, mleczko pszczele, propolis, wosk, jad: to wszystko zawdzięczamy pszczołom, podobnie jak zapylanie roślin. Według dawnych źródeł najcenniejsze są miody spadziowe, lipowe i gryczane, a najmniej aktywne rzepakowe i wrzosowe.

Miód ma naturalne właściwości antybakteryjne, dlatego od starożytności przykładano go na rany. Jego cenne enzymy niszczą światło i wysoka temperatura, więc miód najlepiej trzymać w ciemnym, chłodnym miejscu i nie podgrzewać go mocno. W medycynie ludowej miód był lekiem niemal na wszystko: na kaszel (z lipą, podbiałem czy koniczyną), przeziębienia, dolegliwości żołądka, wątroby i nerek, a nawet cukrzycę. Dawni lekarze, od Hipokratesa po Awicennę, polecali go przy gruźlicy. Leczniczo łączono go z kozim mlekiem i sadłem zwierząt, np. borsuczym czy psim, albo z wywarem z omanu i sokiem z chrzanu.

Wierzono też, że robotnicy regularnie jedzący miód później zapadają na pylicę. W dawnym RFN podawano miód spadziowy górnikom z kopalń uranu w przekonaniu, że łagodzi skutki promieniowania. Uważano, że miód osłabia szkodliwe działanie kawy, tytoniu i alkoholu, pomaga przy stresie i przemęczeniu, a ranni żołnierze podczas II wojny światowej szybciej wracali dzięki niemu do sił. U dzieci (starszych niż rok) jedzących miód obserwowano podobno lepszy przyrost wagi i siły. To ciekawe świadectwa dawnej wiary w moc miodu, ale nie zalecenia lecznicze.

Ciekawostka dla ogrodników: sadzonki moczone przez dobę w roztworze miodu z wodą podobno szybciej się ukorzeniają.

Pyłek przydał się też nauce: na podstawie pyłków z torfowisk odtworzono roślinność epoki polodowcowej. Medycyna ludowa przypisywała mu ochronę przed chorobami prostaty, poprawę krwi i ciśnienia, a nawet odmładzanie. Posypywano nim też odparzenia u niemowląt. Dziś się tego nie robi, bo pyłek może uczulać.

Miód od wieków służył urodzie. Poppea, żona Nerona, robiła sobie maseczki z miodu i oślego mleka. W różnych kulturach ucierano go z olejkami, żółtkiem czy pestkami owoców na kremy do rąk i twarzy. Grecy używali go nawet do utrwalania barwników na tkaninach.

Mówi się, że pszczelarze żyją dłużej. Może to zasługa miodu, ale pewnie też świeżego powietrza i spokoju, bez którego przy pszczołach się nie obejdzie.

Jak mówi stare przysłowie: „tylko szlachetni potrafią być wdzięczni”. Dbajmy więc o pszczoły, a one odwdzięczą się nam swoimi cudownymi darami.

Cdn…

by Magdalena 🙂

.

Źródła:

Stare zapiski z notatnika,

http://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/wierzenia-o-pszczolach-w-tradycji-ludowej-lubelszczyzny/

„Pszczoły i ludzie” Irena Gumowska

Co ma Piernik do Wiatraka ?

 „Wiatraka się nie buduje, nie wznosi się. Wiatrak zostaje powołany, bierze początek, albo przychodzi. Budować można dom, stodołę, oborę, to, co stoi nieruchomo. Wiatrak porusza się, chodzi, pracuje, wydaje dźwięki, mówi, gra muzykuje, zawodzi, niedomaga, choruje, gniewa się, odpoczywa, śpi. Wiatrak żyje, czuje. Jest jak człowiek i tak jak nie ma takiego samego człowieka, tak nie ma takiego samego wiatraka. Każdy wiatrak ma swój charakter jedyny i niepowtarzalny. Ojcem wiatraka jest cieśla i on zawsze potwierdza to znakiem. Wiatrak odchodzi lub ginie, a tam gdzie pracował, pozostaje jego mogiła.”

~ Jan Święch, „Tajemniczy świat wiatraków”

Powiedzenia, przysłowia, porzekadła – dla mnie to Skarb. To Wiedza pozostawiona przez Przodków, przekazywana ustnie za pomocą pieśni, wierszyków, wyliczanek czy zagadek. Odkąd sięgam pamięcią, fascynowało mnie pytanie: Co ma piernik do wiatraka? Przecież, jeśli przodkowie zestawili ze sobą piernik i wiatrak, to musi mieć to głębszy sens. I niekoniecznie poprzez łącznik w postaci mąki. Gdyby tak było, wtedy raczej bliżej byłoby zapytać: Co ma chleb do wiatraka? 🙂 Zresztą, do rozcierania mąki nie trzeba wiatraka, wystarczą np. dwa kamienie. A jednak chodzi o piernik. I zrozumiałam to połączenie, olśniło mnie właśnie w chwili rozkosznego delektowania się moim piernikiem 🙂

Piernik to twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, karmelizowanego cukru, miodu, mocno przyprawione cynamonem, imbirem, a czasem także goździkami, kardamonem, gałką muszkatołową, anyżem i lawendą. Swoją trwałość zawdzięcza z jednej strony dużemu udziałowi przypraw korzennych, a z drugiej swojej twardości i suchości. W zimnym i suchym miejscu daje się przechowywać nawet przez kilka miesięcy i świetnie nadają się jako odżywcze suchary, do zabrania np. w daleką podróż. Pierniki pełniły rolę okazjonalnych, symbolicznych podarunków, ale przede wszystkim były kosztownymi lekarstwami, których komponentami były zamorskie przyprawy korzenne
i to od nich zresztą pochodzi ich nazwa, od staropolskiego słowa „pierny” czyli pieprzny. Wyrobienie piernikowego ciasta wymagało żmudnej i ciężkiej pracy. Ciasto dojrzewało bardzo wolno i mogło być przechowywane w stanie surowym przez kilka miesięcy. Najcenniejszym składnikiem był sam zaczyn. Im więcej liczył sobie lat, tym był lepszy. Stanowił część posagu panny młodej. Ciasto leżakowało czasem i ponad 20 lat. Zarabiano je w dniu narodzin córki, piernik wypiekano na jej wesele a w skład posagu wchodziła beczka z piernikowym ciastem.

Historia piernika zaczyna się głęboko w starożytności. W książce kucharskiej ” O sztuce kulinarnej ksiąg dziesięć” pióra Apicjusza znajduje się przepis na miodownik z pieprzem. Hipokrates i jego uczniowie opracowali ponad 300 przepisów leczniczych na bazie miodu. „Z zewnątrz olej, a do wewnątrz miód” – to recepta na długowieczność starożytnego filozofa Demokryta. Starożytni Grecy uważali miód za Eliksir Młodości. Był symbolem mądrości – żywił się nim Pitagoras. Był darem ofiarnym dla bogini Hekate i dla bogini Artemidy. Starożytni Egipcjanie czcili pszczoły jako ożywione łzy boga słońca Re, dlatego miód mogli spożywać tylko najwyżsi dostojnicy i święte krokodyle. Znaczenie miodu w medycynie podkreślał już egipski kodeks Ebersa sprzed 3500 lat. Miód jest obrazem słodyczy. Łączy w sobie doskonałe walory lecznicze, odżywcze i smakowe. W tradycji uchodził za remedium na choroby układu oddechowego, pokarmowego i moczowego. Nazywany jest często balsamem dla serca. Przynosi rewelacyjne efekty w leczeniu nawet bardzo trudno gojących się ran. Dawniej wierzono, że koi nerwy. Właściwości miodu wciąż się bada, ale nie jest on lekiem na nowotwory. Leczenie zawsze ustala lekarz. Ma właściwości antybakteryjne i wspomaga gojenie. W magii ludowej miodu używano by przyciągnąć płodność, miłość, obfitość, słodycz życiową.

Mój piernik zrobiony był na miodzie, który osobiście przywiozłam z Polany Białowieskiej – lipowy, lipcowy i co najważniejsze prawdziwym. Oprócz klasycznej korzennej mieszanki przypraw, którą dobieram sama, na „oko”, dodałam do niego jeszcze szczyptę kurkumy i pieprzu. Był wyjątkowy. Delektując się jego smakiem, w pewnej chwili poczułam jakby zatrzymał się czas, w brzuchu poczułam ciepło i pulsowanie w splocie słonecznym. Poddałam się temu, zamknęłam powieki i oczami wyobraźni przeniosłam 🙂 do mojej ukochanej Białowieży. Poczułam zapachy i poczułam w sobie to ciepło słoneczne, takie kojące, wspierające, obdarzające prawdziwą siłą życiową. Z uśmiechem w sercu spacerowałam więc po białowieskim skansenie, aż dotarłam pod wiatrak (to wiatrak-koźlak, datowany na rok 1925 i działający jeszcze w latach 50-tych, przeniesiony do skansenu ze wsi Kotły). I tak rozkoszując się tym wewnętrznym ciepłem, sycąc nim, poczułam na policzkach muśnięcie wiatru (fenomen wyobraźni 🙂 ) i … wtedy zrozumiałam to połączenie, wiatraka z piernikiem.

Wiatraki. Ciężko wyobrazić sobie jak wyglądałby teraz świat, gdyby kiedyś nie powstał wiatrak. Lokalizacja wiatraków i młynów wodnych była wynikiem zarówno pragmatycznego postrzegania świata, jak i magiczno-religijnego podziału przestrzeni. Właściwą budowę wiatraka rozpoczynano od określenia najbardziej korzystnego miejsca, na którym miał stanąć budynek. Siłą napędzającą wszystkie urządzenia w wiatraku jest napór wiatru na śmigła, zatem lokalizacja wymagała otwartej przestrzeni, wyniosłości terenu, położenia z dala od zabudowań wiejskich. Spełnienie wszystkich podstawowych warunków zapewniało uzyskanie „dobrego wiatru”. Na terenach płaskich wykonywano sztuczne nasypy, a także budowano wiatrak na odpowiednio wysokim fundamencie. Naturalne ukształtowanie terenu na ogół przesądzało o wyborze lokalizacji. Ekspozycja młynów wietrznych na wyniosłości terenu jest zbieżna z lokalizacją starych kościołów wiejskich, górujących nad resztą wsi. „W architekturze ważne budynki ustawia się na cokołach lub stopniach; tam gdzie umiejętności techniczne były największe, budynki te bywały zazwyczaj najwyższe”- (Y i-F u T u a n, Przestrzeń i miejsce). Jean Hani w książce „Symbolika świątyni chrześcijańskiej” stwierdza – „Jest pewne, że pierwsze ołtarze i świątynie budowano na górskich szczytach po to, by je umieszczać symbolicznie na osi świata […]. Tam gdzie gór nie było, sypano sztuczne wzgórza lub budowano świątynie w kształcie góry”. Podstawowym elementem konstrukcyjnym wiatraka koźlaka była podwalina, stanowiąca bazę konstrukcji nośnej. Siłą rzeczy musiała więc mieć spore rozmiary, osiągające niekiedy 40 x 50 cm. Podwaliny — dwa grube bale skrzyżowane pod kątem prostym — tworzyły krzyż o równych ramionach (krzyż grecki). Podwaliny tworzące bazę wiatraka są najpotężniejsze ze wszystkich znanych podwalin budowanych na ziemi. Ich ułożenie nie jest przypadkowe, albowiem zawsze skierowane są one dokładnie w cztery strony świata. W miejscu skrzyżowania podwalin ustawiana była pionowa oś — sztember, będąca słupem nośnym o wysokości około 5 m i średnicy 70—80 cm. Sztember sam w sobie jest osią i wyznacza oś wertykalną przyszłej budowli. W symbolice architektonicznej ów środek uważany jest za centrum świata — omfalos. Sztember to najpotężniejszy element konstrukcyjny wiatraka i jego złamanie oznaczało koniec świata, powrót do punktu wyjścia. Sztember podtrzymuje mącznicę, na której opiera się druga kondygnacja młyna wietrznego. Połączenie sztembra i mącznicy tworzy krzyż tau w kształcie litery T. W młynie wietrznym — konkretnie w koźlaku — występuje przynajmniej pięć krzyży: połączenie podwalin, sztember i mącznica, ramiona krzyżowe w kole palecznym, śmigła, chorągiewka na kalenicy.

Istnieje wiele hipotez dotyczących genezy wiatraków na świecie. Według niektórych z nich, pojawiły się one 1000-2000 lat p.n.e na bliskim Wschodzie, według innych 2000 lat temu w Chinach, Japonii i Tybecie. Prawie wszyscy znawcy młynarstwa wymieniają Seistan (obecnie Iran), w którym istniały pierwsze młyny wietrzne. Miały one pionową oś obrotu i datuje się je na VII-VIII w. Pierwsze pisemne przekazy dotyczące wiatraków w Europie odnoszą się do XII w. Młyny wietrzne występujące w Europie posiadały przeważnie poziomą oś. Uznano, że były dwa kierunki rozprzestrzeniania się młynów wietrznych: z zachodu Europy na wschód, oraz z Seistanu na zachód. Wcześniejsze zapisy dotyczące młynów wietrznych mogą wynikać z faktu, że wiatraki były mylone z silnikami wietrznymi, które powstały wcześniej. Używano ich pierwotnie do nawadniania lub odwadniania pól.

Skrzydła wiatraka, poruszane siłą wiatru, przekształcały energię wiatru na kinetyczną w ruchu obrotowym i dzięki temu napędzały mechanizm mielący. Samym wiatrakom i różnym częściom młynów wietrznych nadawano też cechy mitologiczno-demoniczne. Wiatraki porównywano m.in. do rogatego diabła i rozszalałego giganta. Bogatą symbolikę nadawano też szmigom wiatracznym w spoczynku. I tak np. młyn, którego śmigła były ustawione w formie krzyża (X ), oznajmiały to, że wiatrak aktualnie nie pracował. Takie ułożenie szmig miało też bardzo racjonalne uzasadnienie, zabezpieczało bowiem przed ewentualnymi zagrożeniami związanymi np. ze wspinaniem się dzieci na śmigła. Niezależnie od tego takie ich ustawienie niosło też informacje o awarii wiatraka lub złej pogodzie. Ułożenie szmig w znak krzyża (+ ), oznaczało natomiast „żałobę młyna”, przekazując informację o śmierci młynarza lub kogoś z jego rodziny. Oprócz tego ustawienie to mogło nieść informację o charakterze technicznym oznajmiającą, że skrzydła wiatraka są w danej chwili zapierzane. Ponadto np. w dniu święta patrona parafi i szmigi ustawiano na kształt trójlistnej koniczyny; z kolei oznajmiając o weselu w rodzinie młynarza, zdobiono je kwiatami itd. (K. Rzepkowski – Złoty kciuk. Młyn i młynarz w kulturze Zachodu).

Ułożenie skrzydeł jest językiem komunikacji, zrozumiałym dla okolicznej społeczności. Wiatrak to okoliczny łącznik przestrzenny.

I tak w trakcie tej mojej piernikowej podróży, stojąc oko w oko z tym moim białowieskim wiatrakiem, czując to zasilające mnie, promieniujące poprzez brzuch – wewnętrzne ciepło, zobaczyłam swój splot słoneczny jako taki Sezam. A w jego zamku taką jakby śrubkę z własnym, indywidualnym kodem na główce, do którego pasuje dedykowany śrubokręt.

Splot słoneczny (plexus solaris) -jest taką tarczą, która chroni przed światem zewnętrznym i łączy z nim równocześnie. Jest indywidualną różą wiatrów czyli albo jej nie rozumiem i rzuca mną jak popadnie 🙂 albo ją rozumiem i dzięki niej wiem jak się ustawić do wiatru by go złapać w żagle i latać 😀 Można rzec, że splot słoneczny to napęd runiczny. X (chi) to 22 litera alfabetu greckiego. X to runa Gebo i jest to symbol harmonii i balansu. To równowaga energetyczna, której powinniśmy szczególnie pilnować, jest bardzo łatwa do zachwiania. Każdy krzyż ma swój punkt styku obu osi i tym punktem jest dla mnie splot słoneczny, inaczej zwany trzewnym. Jest to jeden z głównych splotów nerwowych w organizmie.

Ze splotem słonecznym łączą się: splot przeponowy, splot nadnerczowy, splot nerkowy oraz splot jajnikowy u kobiet lub splot jądrowy w przypadku mężczyzn, a także: splot żołądkowy górny, splot żołądkowy dolny, splot wątrobowy, splot śledzionowy, splot krezkowy górny i splot aortowy brzuszny. Nazywany jest drugim mózgiem, mózgiem brzusznym. Splot słoneczny jest częścią autonomicznego (wegetatywnego) układu nerwowego, jego zadaniem jest unerwienie narządów wewnętrznych. Jest odpowiedzialny za reakcje organizmu niezależne od woli, na przykład perystaltykę jelit i wydzielanie soków żołądkowych.Splot słoneczny to skupisko neuronów (komórek nerwowych), których podstawową funkcją jest przenoszenie bodźców do narządów wewnętrznych takich jak wątroba, przepona, śledziona, żołądek, dwunastnica, jelita, nadnercza i nerki, narządy płciowe oraz duże naczynia krwionośne. Neurony skupione w splocie słonecznym regulują przemianę materii, wydzielanie żółci i soku trzustkowego oraz perystaltykę dwunastnicy, żołądka, jelita cienkiego i grubego. Ponadto regulują pracę serca, ciśnienie krwi, napięcie zwieraczy pęcherza moczowego i odbytu, oddychanie, pracę narządów rozrodczych, wydzielanie hormonów do krwi oraz zapewniają właściwą termoregulację.  Splot słoneczny jest zatem miejscem, w którym skupiają się komórki nerwowe odpowiedzialne za pracę najważniejszych narządów w ludzkim ciele. Zapewniają one tak zwaną homeostazę, czyli równowagę niezbędnych dla życia procesów fizjologicznych. Szczególnie niekorzystnie wpływają na splot słoneczny zmiany miażdżycowe, które skutkują niedokrwieniem i niedotlenieniem mózgu oraz wszelkie stany zapalne, przede wszystkim zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Także choroby nowotworowe mają negatywny wpływ na funkcjonowanie splotu słonecznego. Szczególnie niebezpieczne jest uderzenie w splot słoneczny. Z uwagi na to, że w tym miejscu znajduje się duże skupisko neuronów zaopatrujących główne narządy wewnętrzne, cios w splot słoneczny może spowodować ogromny ból, niemożność złapania oddechu. Może również dojść do uszkodzenia narządów wewnętrznych. Funkcjonowanie splotu słonecznego zakłócić mogą negatywne emocje (takie jak zazdrość, gniew lub nienawiść). Długotrwałe poddawanie się negatywnym emocjom może doprowadzić do chorób układu sercowo-naczyniowego, do stanów zapalnych oraz wrzodów i nieżytów żołądka.

Dla mnie stany zapalne są jak fałszywy ogień w organizmie. Utrzymywany przez fałszywe idee, fałszywą tożsamość, fałszywe jedzenie – ogólnie, poprzez wtłaczanie fałszywych informacji w organizm.

Czakra splotu słonecznego to jeden z 7 głównych węzłów energetycznych w ciele. Jej praca wywiera wpływ na wszystkie pozostałe. To siedziba wewnętrznego ognia. Ogień ten może napędzać a może wewnętrznie wypalać, zależy od nadanego kierunku i podsycenia. To wewnętrzne słońce, które daje witalność i siły. Stąd bierze się samokontrola, wyczucie umiaru i wewnętrzna dyscyplina. Obserwacja reakcji własnego splotu słonecznego ułatwia dotarcie do własnej intuicji, wysłyszenie siebie. Pozwala dokonać rozpoznania zanim włączy się, czasem komplikujący, umysł. Pozwala zauważyć, dotknąć, prześwietlić, oczyścić i uwolnić jakąś zablokowaną emocję, uczucie, uchwycić splątaną myśl. Praca nad własnym systemem słonecznym pomaga przemienić słabości w mocne strony, odzyskać własną siłę napędową, sprawczą. Zrozumienie mechanizmu zarządzania własnymi żywiołami: wiatrem (oddech,myśli, emocje), wodą (emocje, uczucia), ziemią (materia), ogniem (oddech,pasja, odwaga) i eterem (inteligencją zarządzającą umysłem, który jest odbiornikiem i nadajnikiem fal) to panowanie nad sobą, zarządzanie sobą. Każdy żywioł przejawia inny stan skupienia, czyli jest mniej lub bardziej subtelny. Najbardziej subtelnym żywiołem jest ogień. Następnie powietrze, później woda, a na końcu ziemia. Nasza fizyczność jest najcięższą na Drzewie Życia, więc opanowanie żywiołów należy zacząć od najbardziej gęstego – ziemi, a skończyć na najbardziej subtelnym – ogniu.

Ojciec, bóg, słońce i ogień to w mitologii synonimy. Dadźbóg, Ra, Hefajstos, Helios, Sol, Apollo, Mitra – kto nie zna tych imion? Kult Słońca sięga samych początków kultury. W prasłowiańskiej kulturze łużyckiej znaleźć można symbole tego kultu takie jak: krzyże, swastyki, koła szprychowe. Bóstwem Słońca był Swaróg, którego uważano także za boga ognia i kowalstwa. Reliktem pogańskim był zakaz wskazywania palcem w kierunku Słońca aby go nie uszkodzić.

Jeżeli w organizmie panoszy się fałszywy ogień (stan zapalny) to pierwszym zaatakowanym organem są jelita, „drugi mózg”. Nastroje radości, przygnębienia, niepewności, zadowolenia czy smutku nie powstają wyłącznie w głowie, część z nich ma swoje źródło właśnie w brzuchu. W jakiej kondycji jelita, w takiej głowa. Stan mikroflory jelitowej może utrzymywać człowieka w dobrym zdrowiu a może prowadzić do rozwoju stanów zapalnych w organizmie. Jeśli coś leży i gnije „na żołądku”, leży „na wątrobie” to od razu widać w grymasie twarzy i nastroju. Zdrowie to chęć i napęd do Życia. Przyprawy PIERNE rozgrzewają, a w tradycji przypisywano im moc zwalczania stanów zapalnych, pasożytów i infekcji. Dla mnie uwalniają prawdziwy wewnętrzny ogień, rozluźniają i przywracają jasne myślenie. To myśli tworzą emocje, emocje z kolei wpływają na myśli. A ciało próbuje powiedzieć np. : „słabo mi na samą myśl”, „robi mi się gorąco”, „kłuje mnie w żołądku, „ale mam gul w gardle” itp. – Jaźń podsuwa gotowe recepty, wystarczy wysłyszeć – jednak kombinując umysłem i splotem słonecznym można zapędzić się w tzw. kozi róg. Właściwe połączenie to przełączyć się splotem słonecznym na Serce, otworzyć na przepływ uczuć, wtedy pojawia się zrozumienie i lekkość. Nadzór umysłu może tworzyć zapętlenia w analizie, obsesji, zamartwianiu, melancholijnym „zawieszaniu”, rozpamiętywaniu – w takim stanie łatwo znaleźć sztuczne światło, sztuczny pocieszacz, co jeszcze wzmaga destrukcję. W takim stanie ciało wytwarza adekwantne hormony i taka informacja roznosi się po całym ciele, prowadząc do..stanów zapalnych. Zauważanie swoich myśli, pozwolenie im przychodzić i odchodzić, świadome ich rozpoznanie i ukierunkowanie (oddzielenie ziarna od plew) pozwala nie rozdmuchiwać emocji na wszystkie strony, wiatrem własnych myśli. Grać komuś na emocjach, na nerwach to mieć nad nim kontrolę. Zarządzać nim bez udziału jego świadomości to jak zabrać mu Życie, to jakby zabrać oczom blask.

Moim zodiakalnym żywiołem jest powietrze. Dzięki niemu „latam”, lubię bawić się Słowem, jeśli jednak go nie równoważę Ziemią, czyli zdyscyplinowaniem, systematyczną pracą np. w ogródku czy regularnymi, bosymi spacerami wtedy, niestety ale odpływam za daleko i bywa, że się gubię. Jednak, dzięki wypracowanej już w jakimś stopniu samoświadomości,potrafię się odkręcić. Da się 🙂 Czasem wystarczy fiknąć fikołka lub zrobić gwiazdę by się odkręciło 🙂 Wszelkie własnoręcznie przygotowane mikstury (potrawy, napoje 🙂 ) nasycone pięknymi, czystymi myślami, uczuciami, miłością – zachowają tę Wiedzę. Mają ją w sobie zawartą i gdy przyjdzie czasem stoczyć walkę z wiatrakami, gigantami wystarczy udać się do spiżarki po odpowiednie lekarstwo 🙂 Szczęśliwi ludzie potrafią być Sobą, doceniają to co ich otacza, z wdzięcznością i zrozumieniem przyjmują dary losu. Odkryli wewnętrzną, indywidualną wielkość, własną jakość.

Piernik to Iskra Słońca zasilająca wewnętrzne słońce, ocieplająca wewnętrzny wiatr, przynosząca spokój i radość wewnętrznemu (domowemu) ognisku. Jeśli miałabym cokolwiek nazwać Ambrozją to byłby to właśnie Piernik. Stary Piernik – stara wiedza, skondensowane Dobro, esencja światła i ognia.

Ta moja mistyka wiatraka i piernika pozwoliła mi zdefiniować mój własny heliocentryzm 🙂 Mój własny piernik przeniósł mnie w miejsce, które kocham, które mnie kiedyś uzdrowiło (ogniem właśnie) i dzięki niemu, znów wyzwoliłam w sobie ten ogień. Piernik jest Darem Hefajstosa. Jest owocem ciężkiej pracy wielu gałęzi zawodowych. Jego smak przywraca pierwotną radość, taką prawdziwą, w poczuciu spełnienia. Bo każdy jest kowalem Swojego losu a słodki smak owocu życia zawiera się w Jedni.

„Celem sztuki nie jest reprezentowanie zewnętrznego wyglądu rzeczy. Sztuka musi ujawniać ich wewnętrzne piękno i znaczenie” ~Arystoteles

„Zawsze bądź pierwszorzędną wersją siebie zamiast kiepską kopią kogoś innego ” ~Judy Garland

” Każdy z nas jest kimś niepowtarzalnym. Nie czyń siebie samego przedmiotem kompromisu, bo jesteś wszystkim, co masz.” ~Janis Joplin

Czyli, co ma piernik do wiatraka? Jest jego paliwem, alchemicznym złotem 🙂 Ogień póty trwa, póki jest dobywany, rozgrzewa, oświeca, najpełniejsze ciała napełnia.

by Magdalena 🙂

P.S. Według wiedzy ludowej ziarna pieprzu noszone przy sobie uwalniają umysł z zawistnych myśli.

Fragmenty o działaniu miodu i przypraw opisują tradycję i medycynę ludową. Nie są poradą medyczną.

Obrazki wg. kolejności: Obraz Алексей Чижов z Pixabay Obraz germanka z Pixabay Obraz Hans Benn z Pixabay Obraz Dariusz Staniszewski z Pixabay Obraz Bessi z Pixabay

Linki: http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Studia_Etnologiczne_i_Antropologiczne/Studia_Etnologiczne_i_Antropologiczne-r2001-t5/Studia_Etnologiczne_i_Antropologiczne-r2001-t5-s93-106/Studia_Etnologiczne_i_Antropologiczne-r2001-t5-s93-106.pdf http://www.kurrcze.pl/geneza https://www.medonet.pl/zdrowie,splot-sloneczny—budowa-anatomiczna–funkcje–dolegliwosci,artykul,1729422.html